IDEAL CITY

“IDEAL CITY showroom”

27-30.10.2025, dawne Centrum Administracyjne HTS, ul. Ujastek 1, 31-752 Kraków

autorzy opracowań: Agata Cukierska, Dorota Leśniak- Rychlak, Marek Janczyk, Dorota Jędruch, Kacper Kępiński, Marta Karpińska, Piotr Lisowski, Szymon Maliborski, Wojciech Nowicki, Ewa Rossal, Stanisław Ruksza, Katarzyna Trzeciak, Magdalena Ujma, Michał Wiśniewskiartyści: Henryk Makarewicz, Wiktor Pental, Yan Tomaszewski, Piotr Bujak, Jan Pfeiffer, Matej Vakula, Yan Kurz, Tomáš Moravec, EBANO collective, Nina Fiocco, Krzysztof Maniak, Julita Wójcik, Stach Szumski, Agnieszka Piksa & Vladimir Palibrk, Jaro Varga

kurator: Łukasz Trzciński

organizator: Fundacja Imago Mundiwspółpraca: Dom Utopii – Międzynarodowe Centrum Empatii / Teatr Łaźnia Nowapatronat: Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki

oprowadzania kuratorskie (zbiórka przed budynkiem Z): 27.10.2025 – godz. 18:00
28.10.2025 – godz. 11:00, 17:00
29.10.2025 – godz. 17:00
30.10.2025 – godz. 17:00 (z tłumaczeniem na PJM)czas zwiedzania ok. 1,5-2h

“IDEAL CITY show-room” to wystawiennicze podsumowanie dwóch dekad pracy ze zbiorem fotografii Henryka Makarewicza i Wiktora Pentala pn. “Miasto Idealne” – poszukiwania ścieżek ich interpretacji jak również, równolegle – pionierskich działań badawczych ukierunkowanych na rozkodowywanie architektoniczno-społecznego fenomenu Nowej Huty. To jednocześnie pierwszy fizyczny pokaz najbardziej ikonicznych prac z kolekcji w miejscu ich powstawania – historycznym sercu dzielnicy, w połączeniu z pracami artystek i artystów współczesnych oraz opracowaniami kuratorskimi powstałymi dotąd w dialogu ze zbiorem.Konstytuujące go fotografie Henryka Makarewicza (1917-1984) i Wiktora Pentala (1920-2013) to wielopłaszczyznowy zapis pierwszych lat Nowej Huty (1949-1970), miasta pomyślanego i realizowanego jako całościowy koncept architektoniczny i społeczny.Ten niejednoznaczny zbiór fotografii, towarzyszący powstawaniu niedokończonej, nowohuckiej utopii choć jest dziełem zaledwie dwóch autorów – z racji doraźnych użyteczności poszczególnych fotografii (bądź ich braku) przenika się w nim szereg odmiennych polityk pracy z obrazem. Zapewnia tym samym ogląd na złożoność nowohuckiego konstruktu, wzajemnie dopełniających się fundamentów koncepcyjnych, jednocześnie uniwersalizując jego percepcję. Kolekcja Miasto Idealne, oparta na selekcji najbardziej esencjonalnych fotogramów zderza dwie perspektywy: miasta pomyślanego od podstaw jako laboratorium urbanistyczno-architektoniczne i społeczne, stanowiące wypadkową nieskończonej liczby wcześniejszych scenariuszy miejskich – z jego reprezentacją, rozłożoną na szereg spojrzeń: stricte dokumentalne, humanistyczne, propagandowe, prywatne. Zaplątane nie tylko w kolejne utylitarności, ale i bezpośrednio w rewir sztuki. Jako esencjonalny powidok równoległych im trendów wizualnych stanowią świadectwo angażowania medium fotografii na potrzeby przedsięwzięcia nowoczesności a za tym – klucze do jej zrozumienia.Dalekie od dosłowności obrazy Wiktora Pentala i Henryka Makarewicza tworzą tym samym wizualne DNA Nowej Huty, stanowiąc jednocześnie przepustkę do zrozumienia doświadczenia modernizmu i szerzej ujętej nowoczesności, jak również działań badawczych wobec jej naczelnego medium – fotografii.Autoteliczną wartość zbioru przekracza jego interpretacyjny potencjał – z perspektywy czasu na równoległą uwagę wydaje się zasługiwać praca ze zbiorem urzeczywistniana od 2006 r. z inicjatywy i pod opieką Fundacji Imago Mundi, prowadzona na przecięciu praktyk kuratorskich, artystycznych, popularyzatorskich i badawczych.Działania podjęte przez Fundację Imago Mundi właśnie na tym konkretnym zbiorze, niewątpliwie pionierskie w charakterze, jak i w skali, ale też poprzedzające polską „gorączkę archiwów” – stały się inspiracją i punktem odniesienia do powstania wielu nowych podmiotów aktywnych w tym polu.Obecnie, mimo upływu lat, zbiór Pentala i Makarewicza pozostaje jednym z niewielu, jeśli nie jedynym „żywym” zbiorem, którego status po pierwszym udostępnieniu sukcesywnie ewoluuje. Konsekwentnie rozwijana przez Fundację Imago Mundi praca z kolekcją “Miasto Idealne”, poprzez kolejne ekspozycje i opracowania odsłania nowe pole do odbioru i rozumienia dorobku obu autorów. Obecna wystawa stanowi rozwija doświadczenie projektu idealcity.pl powstałego przy zaangażowaniu wybitnych indywidualności kuratorskich i artystycznych.”IDEAL CITY – showroom” to jednocześnie podróż po cielesnościach dawnego Centrum Administracyjnego nowohuckiego kombinatu metalurgicznego – ciała, które zarządzało innymi ciałami, społecznym ciałem Nowej Huty. Przez lata monumentalne budynki górowały nad miastem jasno sygnalizując swoją wobec niego funkcję, stanowiąc jednocześnie manifestację nowoczesnej narracji. Górujące nad całością (fabryczną i społeczną) centrum sterowania to architektura władzy, dziś jedynie jej powidoku, władzy, która oddała swą przestrzeń podobnie jak nowoczesność swój mit.

Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura Interwencje. Edycja 2025.